Antalya'da 100 bin kişilik iklim zirvesi: ABD masada yok, finansman pazarlığı başlıyor

Türkiye, küresel iklim politikalarının ve trilyonlarca dolarlık enerji dönüşümünün geleceğini şekillendirecek önemli bir zirveye ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek. Yaklaşık 100 bin kişinin katılımının beklendiği toplantıya ABD yönetiminin resmî müzakere heyeti göndermeyecek olması dikkat çekiyor.

Zirvenin en tartışmalı başlıklarından birini ise gelişmiş ülkelerin iklim finansmanına yönelik taahhütlerini nasıl yerine getireceği oluşturacak.ABD müzakerelerde olmayacak, 19 Kongre üyesi Antalya'ya gelecekABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Paris İklim Anlaşması'ndan ikinci kez çekilmesinin ardından COP31'e resmî müzakere heyeti göndermeyecek.

Dünyanın tarihsel olarak en fazla karbon salımına yol açan ülkesi olan ABD'nin yokluğu, özellikle gelişmekte olan ülkelere sağlanacak mali destek konusunda belirsizlik yaratıyor.Ancak Washington'ın resmî müzakerelerde bulunmayacak olması, zirveye hiçbir Amerikalının katılmayacağı anlamına gelmiyor.

ABD Kongresinden 19 kişilik bir heyetin Antalya'ya gelmesi planlanıyor.Heyete katılan Demokrat milletvekilleri, ABD'nin iklim, enerji ve ekonomi politikalarında uluslararası iş birliğini yeniden güçlendirme fırsatlarını değerlendirmeyi amaçlıyor.

Amerikan şirketleri ile eyalet ve yerel yönetim temsilcilerinin de zirvede bulunması bekleniyor.Buna karşın Kongre üyelerinin varlığı, ABD yönetiminin uluslararası iklim taahhütlerini yeniden üstlendiği anlamına gelmiyor. Ülkenin resmî müzakerelerde temsil edilmemesi, finansman kararlarının geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.300 milyar dolarlık finansman taahhüdü masadaAntalya'daki görüşmelerde en zorlu pazarlıklardan biri iklim değişikliğiyle mücadele için ayrılacak finansman üzerinde yürütülecek.2024 yılında Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen COP29 zirvesinde, gelişmiş ülkelerin öncülüğünde gelişmekte olan ülkelere 2035 yılına kadar yıllık en az 300 milyar dolar finansman sağlanması hedefi kabul edilmişti.Aynı anlaşmada kamu ve özel sektör kaynaklarının birlikte kullanılmasıyla küresel iklim finansmanının 2035 yılına kadar yıllık en az 1,3 trilyon dolara çıkarılması çağrısında bulunulmuştu.Ancak aradan geçen sürede finansmanın hangi ülkeler tarafından, hangi koşullarla ve ne ölçüde sağlanacağına ilişkin anlaşmazlıklar devam ediyor.Gelişmekte olan ülkeler, borç yüklerini artıracak ticari krediler yerine daha fazla hibe ve düşük maliyetli uzun vadeli finansman talep ediyor.

Gelişmiş ekonomiler ise özel sektör yatırımlarının ve uluslararası kalkınma bankalarının daha büyük sorumluluk üstlenmesini savunuyor.Antalya'da yeni bir finansman hedefinden çok, daha önce kabul edilen taahhütlerin uygulanması ve kaynaklara erişimin kolaylaştırılması ön plana çıkacak.İhtiyaç 305 milyar dolar, mevcut kaynak çok gerideZirve öncesinde yayımlanan yeni Birleşmiş Milletler verileri, iklim finansmanındaki açığın boyutunu da ortaya koydu.Birleşmiş Milletler Çevre Programının 4 Kasım tarihli raporuna göre, gelişmekte olan ülkelerin sel, kuraklık, aşırı sıcaklık ve diğer iklim risklerine uyum sağlamak için 2035 yılında yıllık yaklaşık 305 milyar dolara ihtiyacı olacak.Buna karşılık gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere aktarılan uluslararası kamu uyum finansmanı, 2024 yılında yalnızca 28,2 milyar ile 31,7 milyar dolar arasında gerçekleşti.Rapora göre, uyum finansmanının 2035 yılına kadar üç katına çıkarılması hedefi tutturulsa bile ihtiyaçların ancak yüzde 20 ila 29'u karşılanabilecek.Söz konusu veriler, mevcut finansman taahhütlerinin iklim değişikliğinin ekonomik etkilerini karşılamakta yetersiz kalabileceğini gösteriyor.Özellikle kuraklık, su kıtlığı, tarımsal üretim kaybı ve aşırı hava olaylarıyla karşı karşıya kalan ülkeler açısından finansman yalnızca çevre politikası değil, ekonomik büyüme ve kamu bütçeleri bakımından da önem taşıyor.Antalya'da müzakereleri Avustralya yönetecekCOP31, 9 Kasım Pazartesi günü Antalya EXPO Center'da başlayacak ve 20 Kasım'a kadar devam edecek.

Zirveye yaklaşık 197 tarafın temsilcileri ile iş dünyası, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum temsilcilerinin katılması bekleniyor.Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek konferansın başkanlığını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum üstlenecek.

Resmî müzakerelere ise Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen başkanlık edecek.Zirvenin en önemli bölümlerinden biri, 11-12 Kasım tarihlerinde düzenlenecek Liderler Zirvesi olacak.Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliği yapacağı toplantıda devlet ve hükümet başkanları enerji dönüşümü, yeşil sanayileşme, iklim finansmanı ve iklim değişikliğine uyum konularını ele alacak.Türkiye'nin zirve kapsamında desteklediği girişimler arasında, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılması yönündeki gönüllü hedef de bulunuyor.Türk sanayisinde karbon maliyetiAntalya'daki görüşmeler Türkiye ekonomisi açısından da doğrudan önem taşıyor.

Avrupa Birliği'nin 2026 yılında uygulamaya aldığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, özellikle karbon yoğun sektörlerde üretim yapan ihracatçı şirketleri yakından ilgilendiriyor.Demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre üreticileri, uluslararası pazarlarda rekabet güçlerini korumak için enerji tüketimini ve karbon salımını azaltacak yatırımlara ihtiyaç duyuyor.Türkiye'nin bu alanlarda hazırladığı Sanayi Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu, uluslararası kalkınma kuruluşlarıyla iş birliği içinde 2030 yılına kadar yaklaşık **5 milyar avroluk yatırımın harekete geçirilmesini** hedefliyor.Platformun amacı, sanayi tesislerinde düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçişi hızlandırmak ve yıllık 20 milyon tonun üzerinde karbon emisyonu azaltımı sağlamak.Antalya'daki zirve, söz konusu yatırımlara yönelik uluslararası finansman kaynaklarının genişletilmesi bakımından da önemli görüşmelere sahne olacak.Bununla birlikte finansman hedeflerinin açıklanması, bu kaynakların tamamının şirketlere tahsis edildiği anlamına gelmiyor.

Yatırımların hayata geçirilmesi için projelerin geliştirilmesi ve finansman anlaşmalarının tamamlanması gerekiyor.Temiz enerjide yeni taahhütlerCOP31'in diğer önemli gündemi, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki sert dalgalanmaların yaşandığı bir dönemde enerji dönüşümünün hızlandırılması olacak.Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat sorunları, ülkelerin enerji güvenliği endişelerini artırırken fosil yakıtlara bağımlılığın ekonomik maliyetini yeniden gündeme taşıdı.Güneş ve rüzgâr enerjisi yatırımlarının artırılması, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi ve enerji depolama kapasitesinin geliştirilmesi, konferansta öne çıkacak konular arasında bulunuyor.Türkiye açısından yenilenebilir enerji yatırımlarının finansmanı, enerji ithalatına bağımlılığın azaltılması ve sanayinin uluslararası rekabet gücünün korunması temel öncelikler arasında yer alıyor.Antalya'daki zirvede alınacak kararların etkisi, yalnızca ülkelerin açıklayacağı yeni çevre hedefleriyle sınırlı kalmayacak.

Finansmanın hangi koşullarla sağlanacağı ve enerji dönüşümünün maliyetinin nasıl paylaşılacağı, önümüzdeki yıllarda şirket yatırımlarını ve uluslararası ticaretin yönünü de etkileyebilecek.