"Dünyayı bekleyen son". Ölen yıldızın etrafında ilk kez çift halkalı gezegen enkazı bulundu

Gökbilimciler, Dünya'dan yaklaşık 1600 ışık yılı uzaklıktaki J1328-1450 adlı beyaz cüce yıldızın etrafında ilk kez iki ayrı halkadan oluşan gezegen enkazı keşfetti. Gökbilimciler, Samanyolu Galaksisi'nde Dünya'dan yaklaşık 1600 ışık yılı uzaklıkta bulunan Başak Takımyıldızı'ndaki J1328-1450 adlı beyaz cüce yıldızın etrafında, iki ayrı gezegen enkazı halkası tespit etti.

Araştırmacılar, alışılmadık bir düzende dönen bu gezegen enkazının, Güneş Sistemi'nin uzak gelecekte karşılaşabileceği olası bir sonuca dair ipucu verebileceğini değerlendiriyor. Avrupa Güney Gözlemevi'nin Şili'de yer alan Çok Büyük Teleskobu (Very Large Telescope) kullanılarak yapılan gözlemlerden önce gökbilimciler, etrafında enkaz bulunan 21 beyaz cüce belirlemişti.

Daha önce gözlemlenen bu 21 sistemin tamamında malzeme tek bir disk halindeyken, yeni gözlemler J1328-1450'yi çevreleyen enkaz diskinin iki ayrı halkadan oluştuğunu ortaya koydu. Işığın bir yılda katettiği mesafe olan bir ışık yılı, 9,5 trilyon kilometreye karşılık geliyor.

Araştırmacılar, söz konusu diskin, yıldızın şiddetli ölüm evresinden sağ kurtulmayı başardıktan sonra halkaların içine gömülen iki gezegen ya da daha küçük kayalık cisim tarafından şekillendirilmiş olabileceğini belirtti. Güneş'in kütlesinin yaklaşık yüzde 47'sine sahip olan bu beyaz cüce, yaklaşık olarak Dünya'nınkiyle aynı çapa sıkışmış durumda bulunuyor.

Hayatta kalan gezegenimsi cisimlerin, daha büyük ve ağır biçimde parçalanmış gezegenlerin kalıntıları olabileceği tahmin ediliyor. Bu cisimlerden birinin cüce gezegen Plüton büyüklüğünde, diğerinin ise ondan daha küçük olabileceği değerlendiriliyor.

Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmanın yazarlarından, Şili'deki Universidad Técnica Federico Santa María'dan gökbilimci Felipe Lagos-Vilches, Reuters ajansına verdiği demeçte, keşfin önemini şu sözlerle anlattı: "Bu keşif, bir gezegen sisteminin kalıntılarının daha önce düşündüğümüzden çok daha karmaşık bir yapıya sahip olabileceğini gösteriyor ve gezegen niteliğindeki kayalık cisimlerin, bir yıldızın beyaz cüceye dönüşümünden sağ çıkabileceği fikrine ek destek sağlıyor."

Lagos-Vilches, asıl yıldızın büyük ölçüde genişleyerek bir kırmızı deve dönüşmeden önce bir gezegen sistemini barındırmış olabileceğini, bu süreçte en içteki bazı gezegenleri yutarken daha uzak yörüngelerdeki gezegenlerin hayatta kaldığını ifade etti.

Gökbilimci Lagos-Vilches, süreci şöyle açıkladı: "Gezegen sistemi tamamen yok olmadı. Hayatta kalan bazı kayalık cisimler, kütle çekimsel etkilerle saptırılarak kendilerini beyaz cüceye yaklaştıran yüksek dış merkezli yörüngelere girmiş olabilir."